است . يعنى : سياهى درختان چه دار به لغت فارسى درخت است و الف و نون بر او جمع است و به عربى سواد الحكام نامند به جهت آنكه قسمى مداد از آن ترتيب مىدهند و آن را سواد القضاة نيز گويند . ماهيت آن چيزى است سياه ، مايل به سرخى و براق شبيه به شيح و با اندك تلخى و در جوف درختان هند و بلاد حوالى به هم مىرسد و گويند : آنچه از درخت نارجيل به هم مىرسد بهتر است و صاحب منهاج گويد : صمغ درخت است و صاحب جامع گويد : چيزيست مانند صمغ كه در اندرون بيخ درخت باشد يابند . طبيعت آن در دويم سرد و خشك و با اندك حرارت محلله . افعال و خواص آن : رادع اورام حاره و با آب بارتنگ قاطع نزف الدم همه اعضاست . شربا و ضمادا حابس اسهال دموى است و التيام دهنده زخم‌ها و با سركه شراب جهت ورم قضيب و انثيان و جهت تحليل اورام بارده و مداومت در خوردن آن مولد سودا و مصلح آن شكر است . « 1 » معرب از سياه‌دارانست به معنى سياهى درختان چه دار به لغة فرس درخت است و به عربى سواد الحكام نامند ، جهت آنكه قسمى از مواد از آن ترتيب دهند و سواد القضاة كه صاحب اختيار است ذكر كرده است . اسم عفص است و آنچه گفته كه درخت بطم حاصل مىشود ، اصلى ندارد ، بلكه چيزى است سياه مايل به سرخى و براق و شبيه بشّبه و با اندك تلخى و در جوف درختان هند و بلاد حوالى او به هم مىرسد و مخصوص آن بلاد است و در دوم سرد و خشك و با اندك حرارت ، محلله و رادع اورام حاره و با آب بارتنگ قاطع نزف الدم همه اعضا است شربا و ضمادا و حابس اسهال دموى و التيام دهنده زخمهاست . و با سركه جهت ورم قضيب و انثيان و با الكل جهت اورام بارده و با روغن مورد جهت منع ريختن موى مؤثر و بغايت سودمند است ، خوردن آن مولد سوداء و مصلحش شكر است . « 2 »

--> ( 1 ) - قرابادين كبير ، ص 237 ( 2 ) - تحفه حكيم مومن ، ص 142